الدكتور فتح الله المحمدي (نجارزادگان)

297

تفسير تطبيقى (فارسى)

8 . آن مفسرى كه از « ثعلبى » آگاه‌تر است و احاديثى آورده كه اجماع مفسران را بر نزول آيه درباره امام على عليه السّلام نقض مىكند ، كيست ؟ ابن تيميه تنها به نام « ابن ابى حاتم » اشاره مىكند غافل از آنكه همين ابن ابى حاتم همان‌طور كه ملاحظه كرديد روايت صحيح السند در مورد نزول آيه درباره تصدق امام على نقل كرده است و روايتى كه ، ابن ابى حاتم از عبد الملك بن ابى سليمان ( م / 145 ق ) از ابو جعفر الباقر عليه السّلام نقل مىكند افزون بر آنكه ، امام باقر هرگز نزول آيه را درباره امام على عليه السّلام انكار نكرده‌اند ، اين حديث خبرى واحد است و در كتابهاى تراجم و رجال نيز عبد الملك از راويان امام باقر عليه السّلام « 1 » و امام باقر عليه السّلام از مشايخ او « 2 » شمرده نشده است ، ابن جرير طبرى و ثعلبى نيز مانند ابن ابى حاتم تنها از وى اين حديث را از امام باقر عليه السّلام نقل كرده‌اند و سندى ديگر ندارد . 9 . هيچ‌كس از بزرگان تفسير در نزد ابن تيميه مانند طبرى ، ابن ابى حاتم و ديگران به نقل از ابن عباس نگفته است رخداد تصدق انگشتر مربوط به ابا بكر است بلكه اين ادعاى ابن تيميه است كه به ثعلبى نسبت مىدهد تنها خبرى واحد مقطوع غريب بدون شاهد و متابع از عكرمه نقل شده كه تصدق انگشتر را به ابا بكر نسبت داده است ، « 3 » عكرمه هم در نزد بزرگان اهل سنت مورد اعتماد نيست و از همين رو « مسلم بن حجاج » در صحيح خود از وى هيچ روايتى جز يك حديث آن هم براى شاهد حديثى ديگر نقل نكرده است . « 4 » 10 . ابن تيميه كه بيهوده دست و پا مىزند در آخرين نقد بر روايات شأن نزول آيه درباره تصدّق انگشتر به وسيله امام على عليه السّلام ، به روايت ابن ابى حاتم از ابن عباس ، تشبث مىجويد كه گفته است : « كل من آمن فقد تولى اللّه و رسوله و الذين آمنوا ،

--> ( 1 ) . ر . ك : تهذيب الكمال فى اسماء الرجال ، ج 18 ، ص 322 ، رقم ترجمه 3532 . ( 2 ) . ر . ك : همان ، ج 26 ، ص 138 ، رقم ترجمه 5478 . ( 3 ) . ر . ك : مفاتيح الغيب ، ج 12 ، ص 26 ؛ روح المعانى ، ج 4 ، ص 246 . ( 4 ) . ر . ك : محمود ابو ريه ، اضواء على السنة المحمدية ، ص 310 .